ARTICLE
 

Avukat İbrahim EKDİAL *

Geçen sayıda "MARKA" köşesinde "Marka nedir ? Hizmet Markası ne demektir ? Marka' nın tüketici ve üretici açısından önemi nedir ?" sorularına cevap vermiştik. Yine aynı yazımızda "Marka başvurusu yapılırken dikkat edilmesi gereken hususları" açıklamaya çalıştık. Bu anlamda yazımıza kaldığı yerden devam ederek bir marka başvurusu yapmadan önce firmaların ve şahısların nelere dikkat etmesi gerektiğini bu yazımızda daha ayrıntılı olarak ele alacağız. Marka başvurusu yapacak olan firmaların ve şahısların öncelikle dikkat etmesi gereken hususlar şunlardır:

  • Marka başvurusu yapacakların, markayı kullanmadan yani piyasada marka henüz bilinmeden başvuru yapmaları gerekir. Birçok firma ya da şahıs markayı uzun süre kullandıktan sonra (markayı tescil ettirmeden tescilsiz olarak kullanarak) veya marka belli bir tanınmışlığa ulaştıktan sonra markayı tescil ettirme yoluna gitmektedir. Bu şekildeki bir yaklaşım marka hak sahibinin haklarının üçüncü şahıslar tarafından suiistimaline açık bir ortam hazırlamaktadır. Zira markanın tescilsiz olarak kullanılması sırasında başka bir şahıs markanın varlığından haberdar olsun ya da olmasın kendi adına Türk Patent Enstitüsü'ne başvuruda bulunarak markayı tescil ettirebilmektedir. Böyle bir durumda markanın gerçek sahibi kendi markasını zamanında Türk Patent Enstitüsü' ne tescil ettirmediği için hakkını kaybetmekte ve başkası tarafından markanın kullanılmasının engellenmesi talepleriyle karşılaşarak kendi markasından da olabilmektedir. Markanın gerçek sahibinin dava açmaktan başka şansı kalmadığını ve markanın gerçek hak sahibinin kendisinin olduğunu ispat edebilmek için büyük külfetler içine girmek zorunda kaldığını belirtmek isteriz. "Erken kalkan, erken yol alır" atasözü misali öncelikle, kullanımdan önce marka başvurusu yapmak her zaman marka hak sahibine büyük faydalar getirmektedir.
  • Birçok işletme ticaret unvanlarındaki ibarenin aynı zamanda marka olarak tescil edildiğini düşünmektedir. Ticaret unvanı ve marka farklı kavramlardır. Birçok firmanın ticaret unvanını aynı zamanda marka olarak kullandığı gerçek bir durum olmakla birlikte unvanın ticaret siciline kayıt edilmesi ile marka hakkı korunmuş olmaz ve marka tescil edilmiş anlamına gelmez. Bu anlamda bir şirket daha kurulma aşamasındayken unvanını aynı zamanda markası olarak kullanacaksa bu durumu da dikkate alarak marka tescilini yaptırmalıdır.
  • Bir şirket ticaret siciline kayıt ettirdiği markayı aynı zamanda marka olarak kesin kullanacaksa henüz daha şirket kurulmadan gerekli araştırmaları yaparak markanın başkası üzerinde tescili olup olmadığına ya da benzer markalar olup olmadığına kesinlikle bakmalıdır.
  • Marka başvurusu, marka araştırması yapılmadan yapılmamalıdır. Birçok firma ve şahıs marka araştırması yapmadan doğrudan başvuru yapmaktadır. Bu yanlış bir seçim olup; bir araştırma sonucu ile tescil edilemeyeceğini öğreneceğiniz bir marka için başvuru yapmak en başta fazladan masraf yapmanıza neden olur. Ayrıca yapılan marka başvurusuna Türk Patent Enstitüsü' nün vereceği ilk cevap için yaklaşık 6 aylık süre de geçtiğinden boşuna zaman kaybedilmiş olur. Marka araştırma maliyetleri çok düşük olduğundan her zaman için önceden bir araştırma yapıldığı takdirde ileride yapabileceğiniz daha büyük masraflardan (zira marka araştırması yapılmadan yapılan bir başvuru ileride Türk Patent Enstitüsü'nce reddedildiği takdirde marka başvuru maliyetlerini boşuna ödemiş olursunuz) kaçınma şansını yakalamış olursunuz.
  • Marka araştırmaları kesinlikle marka başvurusunun yapıldığı yer olan Türk Patent Enstitüsü'nde yapılmalıdır. Özel şirketlerin ücretsiz olarak yaptığı marka araştırmaları kendilerine ait veri tabanları üzerinden yapıldığından bu tür araştırmaların gerçekleri yansıtma konusunda eksiklikleri olabileceği aşikardır.
  • Türk Patent Enstitüsü'nde yapılmış bir marka araştırması raporu Türk Patent Enstitüsü'nde kayıtlı ve yetkili, ehil bir vekil tarafından yorumlanmalı ve vekilin önerileri dikkate alınmalıdır.
  • Marka başvurusu yapılırken özellikle yabancı markaların isimleri, tanınmış markaların isimleri, kalite, nitelik belirten, dini işaret ve kamusal değerler olmuş kelimeler seçilmemelidir. Bu konuda eğer vekil ile çalışırsanız gerekli bilgilendirmeyi mutlaka vekiller yapacaktır. Birçok firma ve şahıs yurt dışında bilinen markaları taklit eme düşüncesi içinde hareket etmektedir. Bu şekilde hareket eden firma ve şahıslar çeşitli davalar ile karşı karşıya kalabilirler. Mümkün olduğunca orijinal markalar yaratmak gerekir. Bu markaları yaratırken de sadece bir marka üzerinde yoğunlaşmak yerine birbirine alternatif olabilecek (zira seçilen bazı markalar başkası adına tecilli ya da benzer bir marka olabilir) 3-4 marka yaratmak her zaman için marka sahiplerine daha çok hareket edebilme alanı yaratır. Markaları yaratırken, markanın alıcısının Türkiye ve/veya yurt dışı olması durumları özenle dikkate alınmalıdır. Marka eğer sadece Türkiye' de kullanılacaksa o zaman sadece Türkiye'de tescil ettirmek markanın korunması için yeterlidir.
  • Tescil başvurusu yapılacak markanın aynı zamanda yurt dışında da kullanılması durumu varsa (yani o markayı taşıyan ürünler ihraç edilecekse) ilgili markanın yurt dışında kullanılacağı ülkede de tescil edilmesi gerekir. Markanın korunması "ülkesellik ilkesine" bağlıdır. Yani marka hangi ülkede tescil edilmişse sadece o ülkede korunur. Tescil edilmeyen ülkelerde o marka korunmaz. Yurt dışında başvuru yaparken de mutlaka bir vekil ile çalışmak zorundasınız. Zira markanın yurt dışında tescil edilmesi ayrı bir prosedüre tabidir.
  • Marka başvurusu yaparken vekil ile çalışmaya karar verdiğinizde sadece ücretler açısından vekilleri değerlendirmemelisiniz. Ücret belirleyici olabilir fakat önemli olan verilen hizmetin kalitesi ve güvenilirliğidir. Sonuçta bir defa yapacağınız ve 10 yıl süre ile hakkınızı koruyacağınız marka hakkınızın tescil maliyetinin aslında sizin en büyük sermayeniz olan markanıza ilişkin olduğunu daima göz önünde tutun. Hukuk bilgisinden yoksun, ehil olmayan vekillerin yaptığı başvurularda daima eksiklik ortaya çıkabilir. Bunu ileride ancak bir sorunla karşılaştığınızda görebilirsiniz. Bu sorun ortaya çıktığında da yapılabilecek bir şeyin olmadığını öğrenmek size ancak büyük acı bir deneyim olur.

* Türk Patent Enstitüsüne kayıtlı Patent - Marka Vekili

 
 
yukarı